عفونت گوش میانی یکی از شایعترین بیماریهای دوران کودکی است. این عفونت اغلب پس از یک سرماخوردگی یا عفونتهای تنفسی فوقانی رخ میدهد و میتواند باعث درد، تب و مشکل در شنوایی در کودکان شود. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این عفونت برای جلوگیری از عوارض جدی بسیار مهم است.
کودکان به دلیل ساختار خاص گوشهایشان، مستعد ابتلا به عفونت گوش هستند. لوله استاش در کودکان کوتاهتر و افقیتر از بزرگسالان است، بنابراین مایعات و باکتریها راحتتر در گوش میانی جمع میشوند و باعث عفونت میشوند. علائم عفونت گوش در کودکان ممکن است متفاوت باشد و تشخیص آن گاهی اوقات دشوار است.
آنچه می خوانید
در این مقاله، به بررسی دقیق علائم عفونت گوش در کودکان میپردازیم. با شناخت این علائم، میتوانید در صورت بروز هرگونه مشکلی، به سرعت به پزشک مراجعه کرده و از عوارض احتمالی جلوگیری کنید.
درد گوش در کودکان
یکی از بارزترین علائم عفونت گوش در کودکان، درد گوش است. کودک ممکن است گوش خود را بکشد، یا با انگشت به آن اشاره کند. گاهی اوقات، درد گوش میتواند آنقدر شدید باشد که کودک نتواند بخوابد یا غذا بخورد.. درد گوش در کودکان معمولاً به دلیل تجمع مایع عفونی در پشت پرده گوش ایجاد میشود. این مایع فشار وارد کرده و باعث ایجاد درد میشود. شدت درد میتواند متفاوت باشد و به عوامل مختلفی مانند سن کودک، شدت عفونت و حساسیت کودک به درد بستگی دارد.

علل درد گوش در کودکان
- عفونت گوش میانی: شایعترین علت درد گوش در کودکان، عفونت باکتریایی یا ویروسی گوش میانی است. در این حالت، مایع عفونی در پشت پرده گوش جمع شده و باعث ایجاد فشار و درد میشود.
- آلرژی: آلرژی میتواند باعث التهاب و تورم در گوش شود و در نتیجه درد ایجاد کند.
- بزرگی لوزهها یا آدنوئیدها: بزرگ شدن لوزهها یا آدنوئیدها میتواند مانع از تخلیه طبیعی مایع از گوش شده و باعث ایجاد فشار و درد شود.
- جسم خارجی در گوش: وارد شدن جسم خارجی به داخل گوش میتواند باعث درد و تحریک شود.
- آسیب به گوش: ضربه به گوش یا وارد شدن آب به داخل گوش میتواند باعث درد شود.
بیشتر بدانید: درمان بیماری های گوش حلق و بینی کودکان
علائم عفونت گوش در کودکان» تب و بیحالی
تب یکی دیگر از علائم شایع عفونت گوش در کودکان است. تب نشاندهنده پاسخ سیستم ایمنی بدن به عفونت است. علاوه بر تب، کودک ممکن است احساس بیحالی، خستگی و کماشتهایی داشته باشد.
دلایل تب و بی حالی
- عفونتها: شایعترین علت تب و بی حالی، عفونتهای ویروسی یا باکتریایی است. این عفونتها میتوانند دستگاه تنفسی، دستگاه گوارش یا سایر قسمتهای بدن را درگیر کنند.
- بیماریهای التهابی: بیماریهای التهابی مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس نیز میتوانند باعث تب و بی حالی شوند.
- اختلالات خود ایمنی: در اختلالات خود ایمنی، سیستم ایمنی بدن به بافتهای سالم حمله میکند و باعث التهاب و تب میشود.
- سرطان: برخی از انواع سرطان، به ویژه در مراحل پیشرفته، میتوانند باعث تب و بی حالی شوند.
- کمخونی: کمبود گلبولهای قرمز خون میتواند باعث خستگی و ضعف شود.
- کمکاری تیروئید: کمکاری تیروئید میتواند باعث کاهش انرژی و افزایش حساسیت به سرما شود.
- داروها: برخی از داروها مانند داروهای ضد افسردگی و داروهای شیمی درمانی میتوانند باعث تب و بی حالی شوند.
علائم عفونت گوش در کودکان» کاهش شنوایی
عفونت گوش میتواند باعث کاهش شنوایی موقت در کودکان شود. این کاهش شنوایی به دلیل تجمع مایع در گوش میانی و انسداد گوش رخ میدهد. کودک ممکن است به صداها کمتر پاسخ دهد یا به سختی صداها را بشنود.
علل کاهش شنوایی
- عوامل ژنتیکی: برخی افراد به دلیل عوامل ارثی، از بدو تولد یا در طول زندگی دچار کاهش شنوایی میشوند.
- عفونتها: عفونتهای گوش میانی، سرخک، اوریون و مننژیت میتوانند به شنوایی آسیب برسانند.
- صداهای بلند: قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلند مانند صدای کارخانه، موسیقی بلند یا صدای شلیک میتواند به سلولهای مویی گوش آسیب برساند.
- بیماریها: برخی بیماریها مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری منیر و تومورهای مغزی میتوانند باعث کاهش شنوایی شوند.
- سن: با افزایش سن، شنوایی به تدریج کاهش مییابد.
- داروها: برخی داروها مانند آسپرین، برخی آنتیبیوتیکها و داروهای شیمی درمانی میتوانند به شنوایی آسیب بزنند.
- آسیبهای سر: ضربه به سر میتواند به گوش داخلی آسیب رسانده و باعث کاهش شنوایی شود.

علائم عفونت گوش در کودکان» ترشح از گوش
در برخی موارد، از گوش کودک ممکن است ترشح چرکی یا مایع زرد رنگ خارج شود. این ترشح نشان میدهد که پرده گوش پاره شده و مایع عفونی از گوش خارج میشود.
علل ترشح از گوش
دلایل مختلفی برای ترشح از گوش وجود دارد، از جمله:
- عفونت گوش میانی: شایعترین علت ترشح گوش، عفونت باکتریایی یا ویروسی گوش میانی است.
- پارگی پرده گوش: آسیب به پرده گوش، مثلاً به دلیل ضربه یا انفجار، میتواند باعث ترشح خون یا مایع مغزی نخاعی شود.
- عفونت مجرای گوش خارجی: این عفونت اغلب به دلیل شنا در آب آلوده یا وارد شدن آب به داخل گوش ایجاد میشود.
- جرم گوش: تجمع بیش از حد جرم گوش میتواند باعث انسداد مجرای گوش و ترشح شود.
- آلرژی: آلرژی میتواند باعث التهاب و ترشح در گوش شود.
- تومور: در موارد نادر، تومورهای گوش میتوانند باعث ترشح شوند.
علائم عفونت گوش در کودکان» مشکلات خواب
درد گوش و تب میتوانند باعث اختلال در خواب کودک شوند. کودک ممکن است به دلیل درد گوش نتواند به راحتی بخوابد و در طول شب چندین بار بیدار شود.
دلایل رایج مشکلات خواب
- اختلالات پزشکی: بیماری های مزمن مانند آسم، بیماری قلبی، درد مزمن، مشکلات گوارشی و اختلالات تیروئید می توانند بر خواب تاثیر بگذارند.
- اختلالات روانی: افسردگی، اضطراب، استرس، اختلال دو قطبی و اختلال وسواس فکری-عملی می توانند باعث مشکلات خواب شوند.
- عادات خواب نامناسب: برنامه خواب نامنظم، محیط خواب نامناسب، استفاده از دستگاه های الکترونیکی قبل از خواب و مصرف کافئین و نیکوتین می توانند بر کیفیت خواب تاثیر بگذارند.
- داروها: برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی، داروهای فشار خون و داروهای ادرارآور می توانند باعث مشکلات خواب شوند.
- اختلالات خواب خاص: آپنه خواب، سندرم پای بی قرار و نارکولپسی از جمله اختلالات خواب خاص هستند که نیاز به درمان تخصصی دارند.
بیشتر بدانیم
- علت سرگیجه ناگهانی چیست؟ تشخیص و درمان سرگیجه گوش داخلیسرگیجه یکی از شایعترین شکایاتی است که افراد را به کلینیکهای گوش و حلق و بینی میکشاند. اما نکته مهم… خواندن بیشتر: علت سرگیجه ناگهانی چیست؟ تشخیص و درمان سرگیجه گوش داخلی
- سنگ لوزه چیست؟ علائم، پیشگیری و درمان قطعیبسیاری از افراد با وجود رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان، باز هم از بوی بد دهان رنج میبرند. در… خواندن بیشتر: سنگ لوزه چیست؟ علائم، پیشگیری و درمان قطعی
علائم عفونت گوش در کودکان» کاهش اشتها
کاهش اشتها یکی دیگر از علائم عفونت گوش در کودکان است. درد گوش و تب میتوانند باعث کاهش اشتها و بیمیلی به غذا خوردن در کودک شوند.
دلایل کاهش اشتها
- علل فیزیولوژیکی:
- بیماریها: بیماریهای گوارشی مانند گاستریت، کولیت، بیماری کرون، بیماریهای کبدی و سرطانهای گوارشی میتوانند باعث کاهش اشتها شوند.
- عفونتها: عفونتهای ویروسی یا باکتریایی، به ویژه عفونتهای دستگاه گوارش، میتوانند باعث کاهش اشتها شوند.
- کمبود ویتامینها و مواد معدنی: کمبود ویتامینهای گروه B، آهن و روی میتواند بر اشتها تأثیر بگذارد.
- اختلالات هورمونی: اختلالات تیروئید، بیماری آدیسون و دیابت میتوانند باعث کاهش اشتها شوند.
- علل روانشناختی:
- افسردگی و اضطراب: این اختلالات روانی میتوانند باعث کاهش اشتها و بیعلاقگی به غذا شوند.
- اختلالات خوردن: برخی اختلالات خوردن مانند بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا) با کاهش شدید اشتها همراه هستند.
- استرس: استرس مزمن میتواند بر اشتها تأثیر منفی بگذارد.
- علل دارویی:
- برخی داروها مانند داروهای شیمی درمانی، داروهای ضد افسردگی و داروهای کاهش فشار خون میتوانند باعث کاهش اشتها شوند.
- علل دیگر:
- پیری
- بارداری
- مشکلات دندان
- بوی بد دهان
- تغییرات در حس چشایی و بویایی
نشانههای رفتاری و تغییرات غیرعادی در کودک
در بسیاری از موارد، کودک هنوز نمیتواند بگوید «گوشم درد میکند»، بنابراین اولین علائم عفونت گوش بهصورت تغییر رفتار ظاهر میشود. بیقراری غیرعادی، گریههای طولانی و واکنش شدید به صدا یا لمس گوش، از نشانههای اولیه هستند. این تغییرات اغلب ناگهانیاند و با رفتار معمول کودک تفاوت واضح دارند.
یکی از رفتارهای شایع، کشیدن یا مالیدن مداوم گوش است. کودک ممکن است گوش خود را بکشد، روی بالش فشار دهد یا هنگام خواب مرتب سرش را تکان دهد. این رفتار معمولاً نشانه درد یا فشار داخل گوش است، نه یک عادت ساده. اختلال خواب از علائم بسیار مهم است. کودک ممکن است شبها مکرراً بیدار شود، بهسختی بخوابد یا فقط در حالت نشسته آرام شود. درد گوش در حالت درازکش تشدید میشود، چون فشار داخل گوش تغییر میکند.

کاهش اشتها هم نشانهای است که اغلب نادیده گرفته میشود. مکیدن، جویدن و بلع در کودکان میتواند فشار گوش را تغییر دهد و باعث درد شود، به همین دلیل کودک ممکن است از غذا یا شیر امتناع کند. در مجموع، اگر کودکی که معمولاً آرام است ناگهان بیقرار، بدخواب و حساس میشود، باید عفونت گوش بهعنوان یک احتمال جدی در نظر گرفته شود، حتی اگر هنوز علامت واضحی از گوش دیده نشود.
تحریکپذیری و گریه بیش از حد
کودکان مبتلا به عفونت گوش معمولاً تحریکپذیرتر هستند و بیش از حد معمول گریه میکنند. این امر به دلیل درد و ناراحتی ناشی از عفونت است.
دلایل تحریکپذیری و گریه بیش از حد
دلایل متنوعی میتوانند باعث تحریکپذیری و گریه بیش از حد شوند. برخی از این دلایل عبارتند از:
- عوامل فیزیولوژیکی:
- خستگی و کمبود خواب
- گرسنگی یا تشنگی
- بیماریهای جسمی مانند عفونت، درد یا تب
- تغییرات هورمونی
- عوامل روانشناختی:
- استرس و اضطراب
- افسردگی
- خستگی عاطفی
- احساس ناامنی
- مشکلات در روابط بین فردی
- عوامل محیطی:
- تغییرات در محیط زندگی
- رویدادهای استرسزا
- محرکهای حسی مانند صداهای بلند یا نور شدید
- اختلالات روانی:
- اختلالات اضطرابی
- اختلال دو قطبی
- اختلال شخصیت مرزی
علائم عفونت گوش در کودکان» کشیدن گوش
کشیدن گوش یکی از علائم رایج عفونت گوش در کودکان است. کودک ممکن است به طور مداوم گوش خود را بکشد یا به آن فشار وارد کند.
علائم جسمی و بالینی مرتبط با گوش و وضعیت عمومی بدن
درد گوش شایعترین علامت جسمی عفونت گوش است، اما شدت آن میتواند از خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد. در کودکان بزرگتر، درد اغلب بهصورت شکایت مستقیم بیان میشود، اما در کودکان کوچکتر بیشتر بهصورت گریه یا واکنش به لمس گوش دیده میشود.
تب یکی از علائم همراه مهم است، بهویژه در عفونتهای گوش میانی. تب میتواند خفیف یا بالا باشد و گاهی تنها علامت سیستمیک عفونت است. وجود تب همراه با علائم رفتاری، احتمال عفونت را بالا میبرد. ترشح از گوش علامت مهمتری است و معمولاً نشاندهنده پارگی پرده گوش یا عفونت شدیدتر است. این ترشح ممکن است شفاف، زرد یا چرکی باشد و معمولاً بوی ناخوشایند دارد. برخلاف تصور عمومی، ترشح همیشه به معنای بدتر شدن نیست، اما نیاز به بررسی پزشکی دارد.
کاهش شنوایی موقت هم از علائم شایع است. کودک ممکن است به صداها واکنش کمتری نشان دهد، صدای تلویزیون را بلندتر بخواهد یا به نام خود پاسخ ندهد. این کاهش شنوایی معمولاً به دلیل تجمع مایع پشت پرده گوش است. در برخی کودکان، علائم عمومی مثل بیحالی، خستگی یا حتی استفراغ و اسهال دیده میشود. این علائم بهویژه در نوزادان شایعتر است و میتواند والدین را گمراه کند، در حالی که منبع اصلی مشکل گوش است.
علائم عفونت گوش در کودکان» مشکلات تعادل
کودک مبتلا به عفونت گوش ممکن است مشکلاتی در حفظ تعادل خود داشته باشد. این مشکل به دلیل التهاب و تجمع مایع در گوش داخلی رخ میدهد که بر حس تعادل کودک تأثیر میگذارد. کودک ممکن است هنگام راه رفتن ناپایدار باشد یا به راحتی تعادل خود را از دست بدهد.
علائم عفونت گوش در کودکان» کاهش اشتها و وزن
همانطور که قبلاً ذکر شد، عفونت گوش میتواند باعث کاهش اشتها در کودکان شود. درد، تب و احساس ناخوشی کلی، همه میتوانند میل کودک به غذا خوردن را کاهش دهند. در نتیجه، کودک ممکن است وزن کم کند یا رشد او کند شود.
برای مرور نکات کلی مراقبتی در حوزه لیماری های گوش ، مطالعه صفحه بیماری های گوش توصیه میشود.
علائم عفونت گوش در کودکان» تحریکپذیری و مشکلات رفتاری
کودکان مبتلا به عفونت گوش معمولاً تحریکپذیرتر و بدخلقتر هستند. درد، بیخوابی و کاهش شنوایی میتوانند باعث ایجاد مشکلات رفتاری در کودکان شوند.
علائم عفونت گوش در کودکان» خروپف و تنفس دهانی
در برخی موارد، عفونت گوش میتواند باعث خروپف و تنفس دهانی در کودکان شود. این مشکل به دلیل التهاب و تورم بافتهای اطراف گوش میانی و انسداد راههای هوایی رخ میدهد.
علائم عفونت گوش در کودکان» مشکلات گفتاری
عفونتهای مکرر گوش در کودکان میتواند بر رشد گفتاری و زبانی آنها تأثیر بگذارد. کاهش شنوایی ناشی از عفونت گوش میتواند باعث شود کودک نتواند صداهای مختلف را به درستی تشخیص دهد و در نتیجه، دیرتر از همسالان خود شروع به صحبت کردن کند یا مشکلات تلفظی داشته باشد.
علائم عفونت گوش در کودکان» مشکلات رفتاری و عاطفی
علاوه بر مشکلات فیزیکی، عفونت گوش میتواند بر رفتار و احساسات کودک نیز تأثیر بگذارد. درد، بیخوابی و مشکلات شنوایی میتوانند باعث تحریکپذیری، پرخاشگری، اضطراب و افسردگی در کودکان شوند.
عوارض طولانیمدت
اگر عفونت گوش به طور مکرر و بدون درمان مناسب رخ دهد، میتواند عوارض طولانیمدتی مانند:
- پارگی پرده گوش: در موارد شدید، عفونت گوش میتواند باعث پارگی پرده گوش شود.
- کاهش دائمی شنوایی: عفونتهای مکرر گوش میتوانند به سلولهای موی گوش آسیب رسانده و باعث کاهش دائمی شنوایی شوند.
- ماستوئیدیت: این بیماری التهاب استخوان ماستوئید است که در پشت گوش قرار دارد و میتواند عارضهای جدی از عفونت گوش باشد.
نتیجهگیری
عفونت گوش میانی یکی از شایعترین بیماریهای دوران کودکی است که میتواند علائم مختلفی از جمله درد گوش، تب، کاهش شنوایی، ترشح از گوش و مشکلات رفتاری را ایجاد کند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این عفونت برای جلوگیری از عوارض جدی بسیار مهم است.
اگر کودک شما علائم عفونت گوش را نشان میدهد، حتماً به پزشک مراجعه کنید. پزشک با بررسی علائم کودک و انجام معاینات لازم، تشخیص دقیق را انجام داده و درمان سریع را تجویز خواهد کرد. درمان عفونت گوش معمولاً شامل مصرف آنتیبیوتیکها است.

پیشنهادات:
- توجه به علائم: والدین باید به علائم عفونت گوش در کودکان خود توجه ویژه داشته باشند و در صورت مشاهده هرگونه علائم مشکوک، به پزشک مراجعه کنند.
- پیشگیری: برای پیشگیری از عفونت گوش، میتوانید از شیردهی به موقع، شستشوی منظم دستها، جلوگیری از قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار و واکسیناسیون به موقع کودک استفاده کنید.
- درمان به موقع: درمان به موقع عفونت گوش میتواند از عوارض جدی مانند پارگی پرده گوش و کاهش دائمی شنوایی جلوگیری کند.
- مراجعه به پزشک: در صورت مشاهده هرگونه علائم نگرانکننده در کودک، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا تشخیص دقیق و درمان مناسب انجام شود.
دکترحامد محمدی قهاری
سوالات متداول علائم عفونت گوش در کودکان
چه عواملی باعث عفونت گوش در کودکان میشود؟
عفونت گوش معمولاً در اثر عفونت باکتریایی یا ویروسی ایجاد میشود. سرماخوردگی، آلرژی، بزرگ شدن لوزهها و ساختار خاص گوش در کودکان از جمله عواملی هستند که خطر ابتلا به عفونت گوش را افزایش میدهند.
آیا عفونت گوش در کودکان مسری است؟
عفونت گوش ناشی از ویروس مسری است، اما عفونت گوش ناشی از باکتری مسری نیست.
چه زمانی باید برای درمان عفونت گوش به پزشک مراجعه کرد؟
اگر کودک شما علائمی مانند درد شدید گوش، تب بالا، کاهش شنوایی، ترشح از گوش یا مشکلات رفتاری دارد، باید به پزشک مراجعه کنید.
آیا میتوان از عفونت گوش در کودکان پیشگیری کرد؟
با رعایت بهداشت فردی، شیردهی به موقع، جلوگیری از قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار و واکسیناسیون به موقع کودک میتوان از عفونت گوش پیشگیری کرد.
آیا عفونت گوش در کودکان عوارضی دارد؟
در صورت عدم درمان مناسب، عفونت گوش میتواند عوارضی مانند پارگی پرده گوش، کاهش دائمی شنوایی، عفونتهای مزمن گوش و مشکلات یادگیری را به دنبال داشته باشد.
آیا عفونت گوش در کودکان قابل پیشگیری است؟
با رعایت بهداشت فردی، شیردهی به موقع، جلوگیری از قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار و واکسیناسیون به موقع کودک میتوان از عفونت گوش پیشگیری کرد.
درباره نویسنده و اعتبار علمی
این مقاله با هدف افزایش آگاهی بیماران درباره علائم عفونت گوش در کودکان تهیه شده و محتوای آن بر اساس دانش تخصصی و تجربه بالینی در حوزه گوش، حلق و بینی تدوین شده است.
دکتر حامد قهاری، جراح و متخصص گوش، حلق و بینی، با بیش از یک دهه تجربه در تشخیص و درمان بیماریهای مرتبط با بینی، سینوس، گوش و حلق، محتوای این صفحه را بازبینی و تأیید کردهاند. تمرکز اصلی در تهیه این مطالب، ارائه اطلاعات دقیق، علمی و قابل فهم برای بیماران و پرهیز از توصیههای اغراقآمیز یا غیرواقعبینانه بوده است.
مطالب ارائهشده در این صفحه با در نظر گرفتن شرایط شایع بالینی و استانداردهای رایج پزشکی نوشته شدهاند و هدف آنها کمک به تصمیمگیری آگاهانه بیماران پیش از مراجعه حضوری است.
توجه: اطلاعات این صفحه جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست. برای بررسی دقیق شرایط فردی و دریافت توصیههای درمانی اختصاصی، مراجعه حضوری به پزشک ضروری است.
آخرین بهروزرسانی: 1404/10/05





