جراحی آندوسکوپی هیپوفیز از راه بینی

غده هیپوفیز ساختار کوچکی در قاعده جمجمه است که با وجود اندازه کم، نقش مهمی در تنظیم بسیاری از هورمون‌های بدن دارد. ایجاد تومور در این غده ممکن است باعث تغییر سطح هورمون‌ها شود یا در صورت افزایش اندازه، بر ساختارهای اطراف مانند مسیر بینایی فشار وارد کند. درمان این تومورها به نوع، اندازه، فعالیت هورمونی، محل رشد و علائمی که برای بیمار ایجاد کرده‌اند بستگی دارد.

یکی از روش‌های اصلی جراحی برخی تومورهای هیپوفیز، دسترسی از مسیر طبیعی بینی و سینوس اسفنوئید است. به این روش جراحی آندوسکوپی هیپوفیز یا جراحی آندوسکوپیک ترانس‌اسفنوئیدال گفته می‌شود. در این تکنیک، آندوسکوپ از سوراخ بینی وارد می‌شود و جراح بدون نیاز به باز کردن جمجمه در بسیاری از بیماران می‌تواند به ناحیه هیپوفیز دسترسی پیدا کند. این مسیر امروزه یکی از رایج‌ترین روش‌های جراحی تومورهای هیپوفیز محسوب می‌شود.

این جراحی با «جراحی آندوسکوپی سینوس» یکسان نیست. در جراحی سینوس، هدف درمان بیماری‌های خود بینی و سینوس‌هاست؛ اما در جراحی هیپوفیز، بینی و سینوس اسفنوئید به عنوان مسیر دسترسی به قاعده جمجمه و غده هیپوفیز استفاده می‌شوند.

جراحی آندوسکوپی هیپوفیز چیست؟

در جراحی آندوسکوپی هیپوفیز، جراح از یک دوربین باریک با منبع نور استفاده می‌کند که از داخل بینی عبور داده می‌شود. مسیر جراحی از حفره بینی به سمت سینوس اسفنوئید، که در بخش عمقی پشت بینی قرار دارد، ادامه پیدا می‌کند. پشت این سینوس ناحیه‌ای از قاعده جمجمه قرار گرفته که غده هیپوفیز در آن واقع شده است.

پس از رسیدن به محل مناسب، دسترسی کنترل‌شده‌ای به ناحیه هیپوفیز ایجاد می‌شود و جراح مغز و اعصاب می‌تواند تومور را با ابزارهای ظریف خارج کند. در بسیاری از مراکز این جراحی به صورت تیمی انجام می‌شود و متخصص گوش و حلق و بینی در ایجاد مسیر مناسب از داخل بینی و سینوس اسفنوئید با جراح مغز و اعصاب همکاری می‌کند. مراکز تخصصی درمان هیپوفیز نیز بر اهمیت همکاری چندتخصصی میان جراحی مغز و اعصاب، ENT، غدد، نورورادیولوژی و چشم‌پزشکی تأکید دارند.

به این تکنیک «ترانس‌اسفنوئیدال» گفته می‌شود، زیرا مسیر دسترسی به هیپوفیز از سینوس اسفنوئید عبور می‌کند. شکل آندوسکوپیک این عمل امکان مشاهده وسیع‌تر و بزرگ‌شده ناحیه جراحی را فراهم می‌کند. در بسیاری از موارد نیازی به برش خارجی روی صورت یا باز کردن جمجمه وجود ندارد.

افرادی که می‌خواهند ابتدا با نحوه بررسی داخل بینی و تفاوت آن با جراحی آشنا شوند، می‌توانند مقاله «آندوسکوپی بینی و سینوس چیست؟» را مطالعه کنند. آندوسکوپی تشخیصی بینی با جراحی هیپوفیز تفاوت دارد و معمولاً یک بررسی ساده‌تر در مطب است.

چه بیمارانی ممکن است به جراحی آندوسکوپی هیپوفیز نیاز داشته باشند؟

وجود تومور هیپوفیز به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست. بسیاری از تومورهای کوچک، بسته به نوع و رفتار آنها، ممکن است تحت نظر قرار بگیرند یا با دارو درمان شوند. تصمیم برای جراحی باید بر اساس مجموعه‌ای از اطلاعات شامل نوع تومور، فعالیت هورمونی، اندازه، محل رشد، علائم بیمار و نتایج MRI و آزمایش‌های هورمونی گرفته شود.

یکی از دلایل مهم جراحی، فشار تومور بر مسیرهای بینایی است. هیپوفیز در نزدیکی عصب‌ها و ساختارهای مرتبط با بینایی قرار دارد و بزرگ شدن بعضی تومورها می‌تواند باعث اختلال دید شود. همچنین برخی تومورها مقدار بیش از حد هورمون ترشح می‌کنند و ممکن است سبب بروز بیماری‌های هورمونی شوند. در موارد دیگر، تومور غیرترشح‌کننده است اما به دلیل افزایش اندازه، بر هیپوفیز طبیعی یا ساختارهای اطراف فشار وارد می‌کند.

اندازه تومور تنها معیار تصمیم‌گیری نیست. برای مثال یک تومور کوچک که هورمون خاصی ترشح می‌کند ممکن است اهمیت بالینی زیادی داشته باشد، در حالی که برخی تومورهای کوچک بدون علامت فقط به پیگیری نیاز داشته باشند. همچنین بعضی تومورهای بزرگ به دلیل محل گسترش یا درگیری ساختارهای اطراف ممکن است به برنامه جراحی پیچیده‌تری نیاز داشته باشند. Mayo Clinic نیز تأکید می‌کند که تصمیم جراحی بر اساس علائم، عملکرد هورمونی، رشد تومور و یافته‌های تصویربرداری گرفته می‌شود و صرف اندازه به تنهایی تعیین‌کننده نیست.

برای پوشش کامل این بخش، مقاله مستقلی با عنوان «تومور هیپوفیز چیست؟ علائم، انواع و روش‌های درمان» در خوشه محتوایی سایت ایجاد خواهد شد. آن مقاله باید مرحله قبل از جراحی را پوشش دهد و مشخص کند چه انواعی از تومورهای هیپوفیز وجود دارند و درمان هرکدام چگونه انتخاب می‌شود.

نکته مهم دیگر این است که همه تومورهای هیپوفیز با جراحی آندوسکوپیک قابل درمان نیستند. بعضی تومورها ممکن است به نواحی اطراف، اعصاب یا عروق مهم گسترش پیدا کرده باشند و انتخاب روش جراحی در آنها نیازمند ارزیابی تخصصی‌تر باشد. در موارد خاص ممکن است جراحی از طریق جمجمه یا روش‌های درمانی دیگری نیز مطرح شود.

قبل از جراحی آندوسکوپی هیپوفیز چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟

ارزیابی قبل از عمل معمولاً چندبخشی است. نخست باید نوع و اندازه ضایعه با تصویربرداری دقیق مشخص شود. MRI یکی از مهم‌ترین بررسی‌ها برای ارزیابی تومورهای هیپوفیز است و می‌تواند محل تومور، ارتباط آن با هیپوفیز طبیعی و میزان گسترش به ساختارهای مجاور را نشان دهد. در بعضی شرایط تصویربرداری‌های تکمیلی نیز ممکن است درخواست شوند.

بررسی هورمون‌ها بخش مهم دیگری از ارزیابی است. غده هیپوفیز عملکرد چند غده دیگر بدن را کنترل می‌کند و تومور ممکن است باعث افزایش یا کاهش برخی هورمون‌ها شود. به همین دلیل آزمایش‌های هورمونی قبل از جراحی آندوسکوپی هیپوفیز به پزشکان کمک می‌کنند نوع تومور و عملکرد بخش سالم غده را بهتر ارزیابی کنند. مراکز تخصصی هیپوفیز نیز آزمایش‌های دقیق هورمونی را جزء مراحل اساسی برنامه‌ریزی درمان می‌دانند.

اگر تومور در نزدیکی مسیرهای بینایی قرار داشته باشد، ارزیابی بینایی نیز ممکن است ضروری باشد. بررسی میدان دید می‌تواند مشخص کند آیا فشار تومور باعث ایجاد نقص بینایی شده است یا خیر. این اطلاعات برای تصمیم‌گیری درباره زمان جراحی و همچنین مقایسه وضعیت بیمار بعد از عمل اهمیت دارد.

از سوی دیگر، مسیر جراحی از داخل بینی عبور می‌کند. بنابراین متخصص ENT ممکن است وضعیت حفره بینی، تیغه بینی و سینوس اسفنوئید را نیز بررسی کند. وجود برخی تفاوت‌های آناتومیک یا سابقه جراحی بینی و سینوس می‌تواند در برنامه‌ریزی مسیر دسترسی اهمیت داشته باشد.

اگر بیمار سابقه بیماری بینی یا سینوس داشته باشد، آشنایی با «آندوسکوپی بینی و سینوس» می‌تواند به درک بهتر نحوه بررسی مسیر بینی کمک کند. البته این بررسی با جراحی هیپوفیز یکسان نیست و انجام آن برای همه بیماران الزاماً به یک شکل صورت نمی‌گیرد.

جراحی آندوسکوپی هیپوفیز از راه بینی چگونه انجام می‌شود؟

در این عمل، جراح از یکی از سوراخ‌های بینی یا در بعضی تکنیک‌ها از هر دو سوراخ بینی وارد می‌شود. آندوسکوپ تصویر بزرگ و روشنی از فضای داخل بینی و مسیر رسیدن به سینوس اسفنوئید ایجاد می‌کند. سپس با استفاده از ابزارهای مخصوص مسیر مناسب به سمت دیواره پشتی سینوس اسفنوئید ایجاد می‌شود.

پس از رسیدن به قاعده جمجمه، بخش کوچکی از استخوان ناحیه زین ترکی که هیپوفیز در آن قرار دارد باز می‌شود. سپس پوشش سخت اطراف مغز یا دورا در محل مناسب باز می‌شود تا جراح به تومور دسترسی پیدا کند. تومور ممکن است به صورت قطعات کوچک خارج شود تا ضمن برداشت بیشترین مقدار ایمن، آسیب به هیپوفیز سالم و ساختارهای حساس اطراف به حداقل برسد.

در بعضی بیماران، پس از برداشتن تومور نیاز به بازسازی قاعده جمجمه وجود دارد. جراح ممکن است از بافت خود بیمار یا سایر مواد مناسب برای بستن محل جراحی استفاده کند. یکی از اهداف این مرحله جلوگیری از نشت مایع مغزی نخاعی به داخل بینی است. نوع بازسازی بر اساس اندازه نقص ایجادشده و شرایط جراحی تعیین می‌شود.

یکی از ویژگی‌های مهم این روش این است که مسیر جراحی از زیر مغز و از راه بینی انجام می‌شود و در بسیاری از بیماران نیازی به برش خارجی یا جراحی باز جمجمه نیست. با این حال نزدیکی محل عمل به عصب‌های بینایی، عروق مهم و قاعده جمجمه باعث می‌شود جراحی آندوسکوپی هیپوفیز یک عمل تخصصی باشد که بهتر است توسط تیم باتجربه و چندتخصصی انجام شود.

این عمل از نظر مسیر ورود به بینی شباهتی ظاهری با «جراحی آندوسکوپی سینوس» دارد، اما هدف جراحی متفاوت است. در جراحی سینوس، خود سینوس‌ها محل درمان هستند؛ در جراحی هیپوفیز، سینوس اسفنوئید عمدتاً مسیر دسترسی به تومور واقع در قاعده جمجمه است.

مزایای جراحی آندوسکوپی هیپوفیز چیست؟

یکی از مزایای مهم جراحی آندوسکوپی هیپوفیز استفاده از مسیر طبیعی بینی برای رسیدن به ناحیه هیپوفیز است. در بسیاری از بیماران نیازی به باز کردن جمجمه وجود ندارد و جراح از راه سینوس اسفنوئید به محل تومور دسترسی پیدا می‌کند. این مسیر می‌تواند آسیب به بافت‌های اطراف را نسبت به بعضی روش‌های باز کمتر کند و دسترسی مستقیم‌تری به ناحیه هیپوفیز ایجاد کند.

آندوسکوپ دید وسیع و بزرگ‌شده‌ای از ناحیه جراحی فراهم می‌کند. امکان استفاده از لنزهای زاویه‌دار نیز به جراح کمک می‌کند بخش‌هایی از اطراف تومور را که با دید مستقیم محدودتر هستند بهتر مشاهده کند. این ویژگی در بعضی تومورها می‌تواند برای بررسی امتداد ضایعه و برداشت ایمن‌تر اهمیت داشته باشد.

نبود برش خارجی روی صورت از دیگر مزایای این روش است. مسیر ورود از داخل بینی انجام می‌شود و به همین دلیل معمولاً اسکار پوستی روی صورت باقی نمی‌ماند. با این حال باید توجه داشت که کم‌تهاجمی بودن مسیر دسترسی به معنای ساده بودن عمل نیست و این جراحی همچنان یکی از اعمال تخصصی قاعده جمجمه محسوب می‌شود.

در برخی بیماران، دوره بستری و روند بازگشت به فعالیت‌های روزمره نیز می‌تواند نسبت به برخی جراحی‌های باز کوتاه‌تر باشد. البته مدت بستری و نقاهت به اندازه تومور، شرایط عمومی بیمار، وجود عارضه و نتیجه جراحی بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان برای همه افراد یک زمان مشخص تعیین کرد.

از نظر درمانی، مهم‌ترین مزیت این روش امکان دسترسی مستقیم به تومور و کاهش فشار آن بر ساختارهای اطراف است. در تومورهای هورمون‌ساز، هدف می‌تواند کاهش یا قطع ترشح غیرطبیعی هورمون نیز باشد. نتیجه نهایی به نوع تومور و میزان برداشت ایمن آن بستگی دارد.

عوارض جراحی آندوسکوپی هیپوفیز چیست؟

مانند هر جراحی دیگری، جراحی آندوسکوپی هیپوفیز نیز می‌تواند با عوارض همراه باشد. شدت و احتمال این عوارض برای همه بیماران یکسان نیست و به عواملی مانند اندازه و محل تومور، میزان گسترش آن، وضعیت عمومی بیمار و پیچیدگی جراحی بستگی دارد.

یکی از عوارض مهم، نشت مایع مغزی نخاعی است. هنگام دسترسی به تومور، جراح از قاعده جمجمه عبور می‌کند و در بعضی بیماران ممکن است مسیری برای خروج مایع مغزی نخاعی ایجاد شود. به همین دلیل بازسازی دقیق محل جراحی اهمیت زیادی دارد. ترشح شفاف و آبکی مداوم از بینی پس از عمل باید به پزشک گزارش شود.

تغییر عملکرد غده هیپوفیز نیز ممکن است رخ دهد. اگر بخش سالم هیپوفیز تحت تأثیر جراحی قرار گیرد، ممکن است تولید بعضی هورمون‌ها کاهش پیدا کند و بیمار به درمان هورمونی نیاز داشته باشد. به همین دلیل آزمایش‌های هورمونی قبل و بعد از عمل اهمیت زیادی دارند.

اختلال در تعادل آب و نمک بدن، به‌ویژه تغییر در ترشح هورمون ضدادراری، نیز ممکن است پس از جراحی ایجاد شود. در بعضی بیماران افزایش ادرار و تشنگی قابل توجه دیده می‌شود و در برخی دیگر تغییرات سدیم خون رخ می‌دهد. این وضعیت‌ها معمولاً در بیمارستان تحت نظر قرار می‌گیرند.

خونریزی، عفونت، مشکلات بینایی و آسیب به عروق مهم اطراف هیپوفیز نیز از عوارض احتمالی هستند، اما بسیاری از آنها شیوع پایینی دارند. به دلیل نزدیکی محل جراحی به عصب بینایی و عروق مهم مغزی، انجام عمل توسط تیم باتجربه اهمیت زیادی دارد.

برای اینکه جزئیات این بخش در مقاله اصلی بیش از حد گسترده نشود، مقاله مستقلی با عنوان «عوارض جراحی آندوسکوپی هیپوفیز» در ساختار آینده سایت در نظر گرفته شده است.

دوره نقاهت بعد از جراحی آندوسکوپی هیپوفیز چگونه است؟

دوره نقاهت بعد از این جراحی به شرایط هر بیمار بستگی دارد. بعضی بیماران چند روز در بیمارستان تحت نظر می‌مانند تا وضعیت عصبی، بینایی، هورمون‌ها و تعادل آب و الکترولیت‌ها بررسی شود. مدت بستری می‌تواند در صورت وجود عارضه یا نیاز به مراقبت بیشتر طولانی‌تر شود.

در روزهای اول ممکن است گرفتگی بینی، ترشحات مختصر یا احساس فشار در ناحیه بینی و صورت وجود داشته باشد. این علائم معمولاً با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کنند. بیمار باید از دستکاری داخل بینی و فین کردن شدید خودداری کند، زیرا افزایش فشار می‌تواند به محل بازسازی‌شده قاعده جمجمه فشار وارد کند.

فعالیت بدنی نیز باید به صورت تدریجی افزایش پیدا کند. بلند کردن اجسام سنگین، ورزش شدید و فعالیت‌هایی که فشار داخل جمجمه را افزایش می‌دهند ممکن است برای مدتی محدود شوند. زمان دقیق بازگشت به کار یا ورزش باید توسط تیم درمان و بر اساس شرایط بیمار تعیین شود.

پیگیری بعد از جراحی بخش مهمی از درمان است. ممکن است بیمار نیاز به آزمایش‌های هورمونی، MRI کنترل، ارزیابی بینایی و معاینه بینی داشته باشد. برخی بیماران نیز باید تحت نظر متخصص غدد باقی بمانند تا عملکرد هیپوفیز در ماه‌های بعد بررسی شود.

برای پوشش کامل این موضوع، مقاله مستقلی با عنوان «مراقبت‌های بعد از جراحی آندوسکوپی هیپوفیز» در نظر گرفته شده است. این صفحه می‌تواند نکاتی مانند وضعیت خواب، شست‌وشوی بینی، فعالیت بدنی، زمان مراجعه مجدد و علائم هشدار را به‌صورت کامل‌تر توضیح دهد.

بعد از جراحی هیپوفیز چه مراقبت‌هایی اهمیت دارند؟

یکی از مهم‌ترین مراقبت‌ها، جلوگیری از افزایش فشار در بینی و قاعده جمجمه است. بیمار ممکن است برای مدتی از فین کردن شدید، عطسه با دهان بسته، خم شدن زیاد یا بلند کردن اجسام سنگین منع شود. این توصیه‌ها با هدف محافظت از محل جراحی و کاهش خطر نشت مایع مغزی نخاعی ارائه می‌شوند.

مصرف داروها باید دقیقاً مطابق دستور پزشک انجام شود. بعضی بیماران ممکن است به داروهای هورمونی نیاز داشته باشند و برخی دیگر داروهای موقتی برای کنترل درد، التهاب یا سایر علائم دریافت کنند. قطع یا تغییر خودسرانه داروهای هورمونی می‌تواند خطرناک باشد.

توجه به میزان ادرار و تشنگی نیز اهمیت دارد. اگر بیمار پس از ترخیص دچار تشنگی شدید، افزایش واضح ادرار، ضعف، گیجی یا تغییر حال عمومی شود، باید این موضوع را با تیم درمان مطرح کند. این علائم می‌توانند با تغییرات هورمونی یا سدیم خون مرتبط باشند.

وضعیت بینایی نیز باید مورد توجه باشد. هرگونه کاهش ناگهانی دید، دوبینی یا تغییر جدید بینایی پس از جراحی باید سریعاً ارزیابی شود. همچنین سردرد شدید غیرعادی، تب، خونریزی قابل توجه یا خروج مایع شفاف مداوم از بینی از مواردی هستند که نیاز به تماس فوری با پزشک دارند.

مراقبت از مسیر بینی نیز ممکن است بخشی از برنامه درمانی باشد. نوع شست‌وشو یا سایر اقدامات داخل بینی باید با نظر متخصص ENT انجام شود و بیمار نباید بدون دستور پزشک اقدام خاصی انجام دهد. این مراقبت‌ها با اقدامات بعد از «جراحی آندوسکوپی سینوس» یکسان نیست و باید بر اساس نوع عمل هیپوفیز تنظیم شود.

موفقیت جراحی آندوسکوپی هیپوفیز به چه عواملی بستگی دارد؟

موفقیت جراحی آندوسکوپی هیپوفیز فقط به خارج شدن تومور محدود نمی‌شود. نوع تومور، اندازه آن، محل رشد، میزان چسبندگی به ساختارهای اطراف، فعالیت هورمونی و تجربه تیم جراحی همگی در نتیجه نهایی نقش دارند. بعضی تومورها به طور کامل قابل برداشت هستند و در برخی موارد، حفظ عصب بینایی، عروق مهم یا بافت سالم هیپوفیز باعث می‌شود بخشی از تومور عمداً باقی بماند.

در تومورهایی که باعث ترشح بیش از حد هورمون می‌شوند، یکی از اهداف مهم جراحی رسیدن به کنترل هورمونی است. بعد از عمل، سطح هورمون‌ها با آزمایش‌های تخصصی پیگیری می‌شود و نتیجه جراحی فقط بر اساس MRI تعیین نمی‌شود. ممکن است تصویر نشان دهد مقدار زیادی از تومور برداشته شده، اما ارزیابی هورمونی همچنان برای مشخص شدن نتیجه درمان ضروری باشد.

اگر تومور پیش از جراحی روی مسیر بینایی فشار وارد کرده باشد، وضعیت دید نیز یکی از شاخص‌های مهم نتیجه درمان است. در بعضی بیماران با کاهش فشار روی عصب بینایی، بهبود دید رخ می‌دهد، اما میزان بازگشت بینایی به مدت و شدت فشار قبل از عمل نیز بستگی دارد.

پیگیری بعد از جراحی اهمیت زیادی دارد. MRIهای کنترل، آزمایش‌های هورمونی و ارزیابی‌های دوره‌ای به پزشک کمک می‌کنند مشخص کند آیا تومور به مقدار کافی برداشته شده و آیا بیمار به درمان تکمیلی نیاز دارد یا خیر. به همین دلیل موفقیت جراحی باید در طول زمان و با چند شاخص مختلف بررسی شود.

آیا تومور هیپوفیز بعد از جراحی دوباره رشد می‌کند؟

احتمال باقی ماندن یا رشد مجدد تومور به نوع و رفتار زیستی آن بستگی دارد. اگر تومور کاملاً برداشته شود، احتمال عود کمتر می‌شود، اما هیچ عدد ثابتی را نمی‌توان برای همه بیماران در نظر گرفت. بعضی تومورها سال‌ها بدون بازگشت باقی می‌مانند و برخی دیگر ممکن است در پیگیری‌های بعدی دوباره دیده شوند.

در مواردی که بخشی از تومور به دلیل نزدیکی به عروق یا اعصاب مهم باقی گذاشته شده باشد، بیمار معمولاً با MRI و آزمایش‌های دوره‌ای تحت نظر قرار می‌گیرد. اگر در آینده رشد مجدد دیده شود، بسته به شرایط ممکن است درمان دارویی، پرتودرمانی یا جراحی مجدد مطرح شود.

نوع تومور نیز اهمیت دارد. بعضی تومورها از نظر هورمونی فعال هستند و عود آنها ممکن است ابتدا در آزمایش‌های هورمونی مشخص شود، حتی اگر تغییر واضحی در تصویربرداری دیده نشود. در تومورهای غیرفعال، MRI معمولاً نقش مهم‌تری در پیگیری دارد.

به همین دلیل حتی در بیمارانی که پس از عمل حال عمومی خوبی دارند، پیگیری بلندمدت ضروری است. مقاله آینده «تومور هیپوفیز چیست؟» می‌تواند تفاوت انواع تومور و رفتار آنها را با جزئیات بیشتری توضیح دهد.

چه زمانی بعد از جراحی باید سریع به پزشک مراجعه کرد؟

بعد از جراحی آندوسکوپی هیپوفیز بعضی علائم مانند گرفتگی بینی، خستگی یا ناراحتی مختصر می‌توانند در روند طبیعی بهبود دیده شوند. با این حال برخی نشانه‌ها نیاز به بررسی سریع دارند و بیمار باید آنها را جدی بگیرد. خروج مایع شفاف و آبکی مداوم از بینی، به‌خصوص اگر یک‌طرفه باشد، از علائمی است که باید به پزشک گزارش شود. این حالت می‌تواند با نشت مایع مغزی نخاعی مرتبط باشد و نیاز به ارزیابی فوری دارد.

کاهش یا تغییر ناگهانی بینایی، دوبینی، سردرد شدید غیرمعمول، تب بالا، خونریزی قابل توجه یا تغییر سطح هوشیاری نیز از علائم هشدار هستند. همچنین تشنگی شدید و افزایش واضح حجم ادرار می‌تواند نشانه اختلال در تنظیم هورمون ضدادراری باشد. ضعف شدید، گیجی، تهوع مداوم یا علائمی که با تغییر سدیم خون همراه باشند نیز باید بررسی شوند. بیمار باید هنگام ترخیص بداند در صورت بروز چه علائمی با چه شماره یا مرکزی تماس بگیرد.

نتیجه‌گیری

جراحی آندوسکوپی هیپوفیز یکی از روش‌های اصلی درمان برخی تومورهای هیپوفیز است که از طریق بینی و سینوس اسفنوئید انجام می‌شود. این روش در بسیاری از بیماران امکان دسترسی به تومور را بدون نیاز به جراحی باز جمجمه فراهم می‌کند. انتخاب بیمار مناسب برای این جراحی باید بر اساس نوع و اندازه تومور، وضعیت هورمونی، اثر تومور بر بینایی و ارتباط آن با ساختارهای اطراف انجام شود. ارزیابی قبل از عمل معمولاً شامل MRI، آزمایش‌های هورمونی و در صورت نیاز بررسی بینایی و مسیر بینی است.

دوره بعد از جراحی نیز بخش مهم درمان محسوب می‌شود. کنترل وضعیت هورمونی، توجه به علائم هشدار، پیگیری تصویربرداری و ارزیابی عملکرد هیپوفیز برای مشخص شدن نتیجه نهایی ضروری است. با توجه به ماهیت تخصصی این عمل، تصمیم‌گیری و درمان بهتر است در قالب یک تیم چندتخصصی انجام شود. همکاری جراح مغز و اعصاب، متخصص گوش و حلق و بینی، متخصص غدد و سایر تخصص‌های مرتبط می‌تواند در برنامه‌ریزی دقیق‌تر درمان نقش مهمی داشته باشد.

سوالات متداول درباره جراحی آندوسکوپی هیپوفیز از راه بینی